Historia

W Poznaniu w dniu 24 września 1956 roku w lokalu przy Starym Rynku z inicjatywy Andrzeja Marchwickiego zebrała się grupa entuzjastów i założyła Poznańską Sekcję Płetwonurków PTTK. Wśród obecnych znajdowali się późniejsi aktywni działacze klubu: E. Ciołkowiak, A. Marchwicki, W. Niewiecki, C. Płoszajczak, L. Sokołowski, W. Wiewiórowski.

Sekcja ta była drugą w kraju po warszawskiej. O tym wydarzeniu informowała poznańska prasa. Pierwszym prezesem wybrano Lecha Sokołowskiego. Zarząd Oddziału Poznańskiego w dniu 5 października zatwierdził sekcję i wybrane władze. Mimo że już 14 października 1956 roku rozpoczęto treningi na pływalni krytej przy ul. Wronieckiej, a prasa poznańska często pisała o sekcji — istnienie jej stało pod znakiem zapytania. Były najpierw spory ze „starymi” działaczami turystycznymi i Zarządem Oddziału Poznańskiego PTTK, którzy uważali, że taki dziwoląg turystyki kwalifikowanej nie odpowiada formom turystyki w ogóle. Mimo tych przeszkód sekcja pracowała i systematycznie się rozwijała, i po roku liczyła blisko 100 członków.

W 1957 roku członkowie sekcji zapoczątkowali organizowane systematycznie przez kilka następnych lat pokazy sprzętu do nurkowania swobodnego produkcji firm zachodnich w okresie trwania Międzynarodowych Targów Poznańskich. Efektem tej współpracy było otrzymanie przez klub, jako pierwszy w kraju, doskonałego sprzętu francuskiej firmy La Spirotechnique — 2 aparatów powietrznych i przenośnej sprężarki ALIZE.

Sekcja prowadziła systematyczne treningi na basenie, organizowała szkolenia i popularyzowała nurkowanie swobodne również przez organizowanie projekcji filmów — przede wszystkim słynnych filmów grupy J. Cousteau, jak „Krajobraz Milczenia”, „Łowy Neptuna”, „Wraki” czy „Jaskinie Saint-Martin”.

2 czerwca 1958 roku sekcję przemianowano na Poznański Klub Podwodny PTTK, mający samodzielność, własny regulamin i możliwość statutowego finansowania. W klasyfikacji klubów zrzeszonych w PTTK klub poznański sklasyfikowano wówczas na II miejscu w kraju.

Płetwonurkowie Poznańskiego Klubu Podwodnego PTTK włączyli się w badania nad początkami państwa polskiego. W sierpniu 1959 roku dokonano poszukiwań podwodnych na jeziorze Lednickim, kontynuowanych w 1960 roku. Odkryto i zlokalizowano most długości 600 m i szerokości 6 m — największy tego rodzaju obiekt archeologiczny z wczesnego średniowiecza w całej środkowej Europie. Największą sensacją na skalę europejską było odkrycie przez A. Marchwickiego, L. Szelążka i W. Wiewiórowskiego i wydobycie dębowej łodzi-jednodrewki o długości 10,45 m. Wydobyte zabytki można oglądać w Skansenie w Dziekanowicach.

Początek lat sześćdziesiątych charakteryzował się wyraźnym regresem działalności wewnątrzklubowej, jednak dzięki indywidualnej pracy i zaangażowaniu najaktywniejszych członków klub nie stracił nic ze swojej pozycji na arenie ogólnopolskiej. W latach 1960–1962 ukazały się cztery numery biuletynu Komisji Turystyki Podwodnej „Świat Podwodny”.

W jubileuszowym, dziesiątym roku działalności znacznie ożywiła się działalność w klubie. Nowym prezesem wybrano Edwarda Ciołkowiaka. Odbyły się pierwsze zawody sprawnościowe płetwonurków, w których drużyna Poznańskiego Klubu Podwodnego zdecydowanie pokonała drugą Ligę Obrony Kraju z Poznania.

Przez 3 lata z rzędu, począwszy od 1966, klub z upoważnienia Komisji Turystyki Podwodnej był organizatorem ogólnopolskich kursów w Jugosławii, których kierownikiem był A. Marchwicki. W latach 1965–1967 członkowie klubu, wchodząc w skład ekipy polskiej, brali udział w Zimowych Mistrzostwach Adriatyku w Łowiectwie Podwodnym.

3 października 1967 roku Poznański Klub Podwodny PTTK przyjął nazwę „Akwanauta”. W grudniu klub zorganizował I zawody „Srebrna Płetwa m. Poznania”, których ranga rosła z roku na rok.

Rok 1970 to nowe odkrycie archeologiczne — w czasie obozu szkoleniowego w Lubrzy Romuald Zątek odnalazł średniowieczną łódź-dłubankę. Nazwa klubu „Akwanauta” ponownie pojawiła się na szpaltach prasy ogólnopolskiej i regionalnej.

W listopadzie 1971 roku, podczas obchodów 15-lecia Komisji Turystyki Podwodnej w Warszawie, A. Marchwickiemu przyznano Złotą Honorową Odznakę PTTK, a medale 15-lecia wręczono E. Ciołkowiakowi i A. Nowaczykowi.

Lata 1971–1973 charakteryzowały się dynamicznym wzrostem liczby prac podwodnych wykonywanych przez członków klubu. Wypracowane środki zasilały konto klubu i stwarzały możliwość zakupu drogiego sprzętu nurkowego. Zebranie sprawozdawczo-wyborcze w 1974 roku podjęło uchwałę, że członkowie klubu „Akwanauta” nie mogą być członkami innych klubów nurkowych. Janusz Nowacki, który pod koniec 1972 roku objął funkcję prezesa, nie miał łatwego zadania — wielu instruktorów zgodnie z uchwałą opuściło klub.

Na III Kongresie CMAS w Londynie w 1973 roku W. Wiewiórowski przedstawił tezy referatu przygotowanego przez W. Niewieckiego pt. „Odkrycia archeologiczne w wodach śródlądowych w Polsce”.

Klub mimo trudności sprzętowych prowadził coroczne kursy nurkowania swobodnego dla sympatyków i organizował obozy nad jeziorem Kiekrz koło Poznania. VIII zawody „Srebrna Płetwa m. Poznania” przyniosły wzrost rangi imprezy — po raz pierwszy przyznano tytuły Mistrzów Polski. W 1976 roku zawody otrzymały rangę Basenowych Mistrzostw Polski Technik Podwodnych, a patronat nad imprezą objął po raz pierwszy Prezydent Miasta Poznania.

Rok 1976 był rokiem 20-lecia istnienia Komisji Działalności Podwodnej. W gronie wyróżnionych działaczy znaleźli się również członkowie klubu „Akwanauta” — J. Nowacki, A. Wojciechowski i R. Zątek otrzymali Srebrną Honorową Odznakę PTTK.

Rok 1977 zapisał się wieloma sukcesami sportowymi młodych drużyn klubowych. Na X Mistrzostwach Polski Technik Podwodnych „Srebrna Płetwa m. Poznania” drużyna klubowa zdobyła miano najlepszej drużyny PTTK. Działalność propagandowa i liczne sukcesy sportowe spowodowały, że do klubu garnęła się młodzież pragnąca uprawiać nurkowanie swobodne.

Rok 1978 przyniósł dawno oczekiwaną poprawę w wyposażeniu — zakupiono nowe aparaty powietrzne i sprężarkę GERA produkcji NRD dzięki pomocy finansowej Wydziału Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Miejskiego, Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych i Oddziału Poznańskiego. Członkowie klubu podejmowali też proste prace podwodne, które pozwalały pokrywać rosnące koszty wynajmu basenu.

Rok 1980 przyniósł pierwszą od wielu lat zagraniczną wyprawę poznańskich płetwonurków na Sycylię — w składzie ekipy byli przedstawiciele klubu „Akwanauta”: P. Krzyżaniak i J. Nowacki.

XIII Mistrzostwa Polski Technik Podwodnych w 1981 roku zakończyły się największym sukcesem klubowej drużyny, która w klasyfikacji końcowej mężczyzn zajęła III, medalowe miejsce. Kadra instruktorska doznała wzmocnienia — wychowankowie klubu J. Kozakiewicz i P. Krzyżaniak uzyskali stopnie instruktorskie.

Podsumowaniem dwudziestopięcioletniej działalności klubu była wspólna wyprawa z Klubem Działalności Podwodnej „Delfin” z Chodzieży do Grecji. Przez prawie miesiąc uczestnicy nurkowali w czystych wodach półwyspu Sithonia, w warunkach pozwalających na nurkowania głębokowodne do 60 m.

W listopadzie 1983 roku doszło do spotkania członków klubu „Deutscher Unterwasser Club” z Berlina Zachodniego z członkami „Akwanauty”, a w 1984 roku klubowicze rewizytowali DUC w Berlinie. Najciekawszym punktem spotkania było nurkowanie w specjalnej wieży symulującej nurkowania głębokowodne.

Najważniejszym wydarzeniem 1985 roku była pierwsza samodzielna zagraniczna wyprawa płetwonurkowa klubu „Akwanauta” do Grecji i Jugosławii. W końcu roku ukazało się zarządzenie formalnie regulujące uprawianie płetwonurkowania w Polsce — po prawie 30 latach zmieniły się zasady szkolenia i wymagania na stopnie nurkowe i instruktorskie.

Rok 1986 był rokiem 30-lecia zorganizowanego nurkowania swobodnego w Polsce. Na uroczystym plenum w Szczyrku klub „Akwanauta”, drugi jaki powstał w Polsce, otrzymał pamiątkową kasetę z fragmentem koralowca, a A. Bernacik, J. Nowacki i A. Wojciechowski — Złote Honorowe Odznaki PTTK. Oficjalne uroczystości 30-lecia klubu odbyły się 27 lutego 1988 roku, a założyciel klubu Andrzej Marchwicki otrzymał Honorową Odznakę Miasta Poznania.

Czwarte dziesięciolecie działalności przypadło na okres burzliwych przemian ekonomicznych. Podstawowym problemem było uzyskanie środków na działalność programową — wpływy ze składek ledwo pokrywały koszty najmu basenu. Mimo to organizowano kursy wstępne i obozy szkoleniowe.

Dziesięciolecie przyniosło pierwsze indywidualne wyprawy członków klubu: do Grecji, Turcji, Indonezji, Norwegii, Egiptu, Hiszpanii, Izraela oraz na Sardynię. W 1994 roku instruktorzy „Akwanauty” wraz z Poznańskim Klubem Działalności Podwodnej zorganizowali wspólny ogólnopolski kurs w bazie PKDP w Giewartowie nad jeziorem Powidzkim — miejscu, które klub użytkuje do dziś.

Jubileuszowy rok 1996 obfitował w imprezy propagujące nurkowanie swobodne. Wyjątkowo długa zima sprawiła, że tradycyjne nurkowanie wielkanocne po raz pierwszy było zarazem nurkowaniem podlodowym. Na przełomie lipca i sierpnia odbył się duży obóz szkoleniowy przygotowany wspólnie przez „Akwanautę” i PKDP, a podsumowaniem sezonu był wyjazd na Sardynię połączony z kursem na stopień P3.

Jubileusz 40-lecia istnienia klubu obchodzony był na plenerowym spotkaniu byłych i aktualnych członków w Giewartowie w dniach 14–15 września 1996 roku.

Kolejne pięciolecie to konsekwentna realizacja sprawdzonego systemu szkolenia: co roku dwa kursy wstępne na basenie i obozy szkoleniowe na wodach otwartych w bazie w Giewartowie. W styczniu 1999 roku, z inicjatywy Michała Piechockiego, powstała Pniewska Sekcja Płetwonurków „Akwanauta”. 45-lecie klubu obchodzono na uroczystym spotkaniu w lokalu klubowym 20 października 2001 roku.

Kolejne 5 lat przyniosło rozszerzenie działalności klubowej za sprawą licznej grupy osób, które aktywnie włączyły się do działalności programowej, m.in. Jana Miklińskiego i Krzysztofa Cieślińskiego. Znacznie wzrosła liczba nurkowań weekendowych, wrakowo-morskich oraz wyjazdów zagranicznych — doświadczeni płetwonurkowie zorganizowali szereg wypraw nurkowych do Egiptu.

Michał Piechocki, jako jedyny w klubie, specjalizował się w nurkowaniach głębokowodnych z użyciem mieszanin gazowych. Ustanowił klubowy rekord głębokości — 105 m w jeziorze Hańcza i 103 m w słynnym Blue Hole w Egipcie.

Zorganizowane wspólnie z PKDP spotkania płetwonurków w Giewartowie — „Nurkowe Dni Giewartowa” — gromadziły płetwonurków z klubów z całej Polski. Spotkanie w 2006 roku zapoczątkowało obchody 50-lecia powstania klubu, a reportaż z wydarzenia pokazała telewizja TVP3.

Poznański Klub Podwodny PTTK „Akwanauta” od początku istnienia działa w strukturach Oddziału Poznańskiego PTTK, który nie tylko wspiera naszą działalność, ale przede wszystkim udostępnia lokal klubowy. Od wielu lat nieodzowną pomoc finansową klub otrzymuje od Urzędu Marszałkowskiego i Urzędu Miejskiego — tylko dzięki tej pomocy działalność klubu mogła być tak bogata, a nurkowania bezpieczne.

W półwiecze swojego istnienia klub zrzeszał 60 aktywnych członków posiadających różne stopnie nurkowe, doświadczoną kadrę instruktorską oraz liczną grupę płetwonurków ze stopniem P3 uprawniającym do kierowania zespołami w czasie akcji nurkowych.

Przez całe 50-lecie klub „Akwanauta” cieszył się dużą popularnością, co roku szkolił wielu płetwonurków i potwierdzał, że nurkowanie swobodne jest wspaniałą formą rekreacji i możliwością spędzenia wolnego czasu w interesującym towarzystwie.